man – wyświetla stronę manuala dla polecenia 'program' info – podobnie jak man, wyświetla stronę pomocy dla polecenia 'program'.
Gdy nie znajdzie strony info, szuka strony man i ja wyświetla.
- info program, pinfo program
--help – każdy program ma opcję --help lub -h, która wyświetla krótką pomoc
taki_jaki_program --help
LOGOWANIE:
logout – komenda służąca do wylogowania się z terminala
exit – komenda służąca do zakończenia procesu powłoki: tcsh, bash, itp.
Może być używana w skryptach. Pozwala też zwrócić kod wyjścia ze skryptu:
passwd – zmień hasło użytkownika
^D – (Ctrl-D) wysyła komunikat EOF (end-of-file) do terminala
Oznacza koniec wprowadzania danych. W powłoce 'bash' skutkuje zazwyczaj zamknięciem terminala
whoami – wyświetla nazwę użytkownika
id – wyświetla obecną nazwę i grupę użytkownika oraz ich numery (UID i GID)
su – komenda do przelogowania się jako inny użytkownik (su, od 'switch user')
Pozwala, w tym samym terminalu, zmienić uprawnienia do wykonywania komend chwilowo na innego użytkownika (zmienić aktualny UID i GID)
- su username – zmień użytkownika na użytkownika o nazwie 'username'
- su - username – zmień użytkownika, wyczyść zmienne środowiskowe i ustaw nowe wartości zmiennych HOME, SHELL, USER, LOGNAME, PATH
finger – wypisuje wszystkich użytkowników obecnie zalogowanych na danej maszynie (i ich terminale)
- finger
- finger @komputer – użytkownicy zalogowani na komputerze o nazwie 'komputer;
- finger username – wypisuje informacje o użytkowniku 'username' i wszystkie terminale na których jest zalogowany
- finger Marek – wypisuje informacje o wszystkich użytkownikach o imieniu 'marek'
w – podobnie jak finger wypisuje zalogowanych użytkowników i ich aktywne terminale
PODSTAWOWE KOMENDY:
cd – zmienia aktualny katalog (od 'change directory')
- cd dirname – zmienia aktualny katalog na 'dirname'
- cd dir1/dir2/dir3 – wchodzi do katalogu 'dir3', który jest w katalogu 'dir2', który jest w 'dir1'
- cd – z dowolnego miejsca, zmienia katalog na domowy
- cd .. – przechodzi do katalogu o jeden wyższego w drzewie katalogów niż obecny
- cd /home/dir – z dowolnego miejsca, przechodzi do katalogu zaczynając od początku drzewa: /
- cd - – przechodzi do poprzedniego katalogu
pwd – wypisuje ścieżkę obecnego katalogu (od 'print working directory')
- ls – listuje katalog . (ls .)
- ls plik1 plik2 plik3 – listuje tylko wymienione pliki
- ls *.txt – wypisze wszystkie pliki o nazwie kończącej się na '.txt'
- ls katalog1 katalog2 – listuje wymienione katalogi
- ls -l – szczegółowa lista
- ls -a – wypisuje również ukryte pliki (czyli te których nazwa zaczyna się kropką)
- ls -R – listuje katalogi rekursywnie (czyli wyświetla również zawartość podkatalogów)
- ls -d – wyświetla tylko nazwy katalogów, tak jak zwyczajnych plików, czyli nie listuje ich zawartości
cat – wypisuje wszystkie podane mu pliki na standardowe wyjście - cat plik – jeśli nie przekierujemy standardowego wyjścia do innego pliku (>, >>) lub programu (|), to wypisze plik na ekran
- cat plik1 plik2 plik3 – wypisze po kolei zawartość wszystkich plików
tac – wypisuje wszystkie podane mu pliki na standardowe wyjście, ale w odwraca kolejność linii
- tac plik1 plik2 – wypisze połączone oba pliki, od ostatniej do pierwszej linii
echo – powtarza na standardowym wyjściu słowa podane w argumencie
- echo costam wypisz, czy echo "costam wypisz" – wypisze 'costam wypisz' i zakończy znakiem nowej linii
- echo -n "costam wypisz" – po wypisaniu argumentów, nie wypisze znaku nowej linii
- echo $HOME – wypisuje zawartość zmiennej środowiskowej HOME
wc – liczy linie, słowa, i znaki w pliku
gdy nie podamy argumentu, czyta ze standardowego wejścia
- cat plik1 plik2 | wc -l – policzy wszystkie linie z połączonych plików plik1 plik2
- wc plik – wypisze linie słowa i znaki oraz nazwę pliku
- wc -m – tylko znaki (lub --chars)
- wc -l – tylko linie (lub --lines)
- wc -w – tylko słowa (lib --words)
less – wygodne i szybkie przeglądanie plików tekstowych
- less plik – wyświetla zawartość pliku i pozwala przewijać strony (q-wyjście)
PLIKI I KATALOGI:
touch – zmienia czas dostępu i modyfikacji pliku, lub jeśli plik nie istnieje - tworzy go.
cp – kopiuje plik
- cp plik1 plik2 – stworzy ./plik2 identyczny z plik1
- cp plik3 ../katalog/jakis/ – stworzy plik ../katalog/jakis/plik3
- cp pom.* podkatalog/ – skopiuje wszystkie pliki zaczynające się na 'pom.' do ./podkatalog/
- cp plik5 ~/katalog/jakis/pliczek – stworzy plik ~/katalog/jakis/pliczek
mv – przesuwa plik (tym samym służy również do zmiany nazwy)
- mv plik1 plik2 – zmieni nazwę pliku z ./plik1 na plik2
- mv plik3 ../katalog/jakis/ – przesunie plik do ../katalog/jakis/plik3
- mv plik4 podkatalog/ – przesunie plik ./podkatalog/plik4
- mv plik5 ~/katalog/jakis/pliczek – przesunie i zmieni nazwę ~/katalog/jakis/pliczek
rm – kasuje plik
- rm plik -
- rm -r katalog – kasuje wszystko w katalogu i wszystkie jego podkatalogi (--recursive)
- rm -f plik – nie pyta się czy skasować (--force)
mkdir – tworzy katalog
- mkdir moj_nowy_katalog
- mkdir /home/users/ja/moj_nowy_katalog
rmdir – usuwa pusty katalog
chmod – zmienia prawa dostępu do pliku
grupy użytkowników: u - user, g - group, o - others, a - all
prawa dostępu: r - read, w - write, x - execute
- chmod o+r plik – udziel innym prawo do czytania pliku
- chmod a-x plik – zabierz wszystkim prawo do wykonywania pliku
- chmod g=rw plik – ustaw prawa do czytania i pisania dla swojej grupy
- chmod -R go+w katalog – ustawia prawa wszystkim plikom w katalogu i jego podkatalogach (--recursive)
locate – wypisuje gdzie ostatnio, na tym komputerze, był widziany plik o podanej nazwie (lub fragmencie nazwy)
locate raport.txt – locate pdf
find – przejrzyj katalog w poszukiwaniu danego pliku
- find . -name raport.txt
- find /home/user -name "rap*xt"
PROCESY:
ps – wypisuje procesy uruchomione na komputerze
- ps – wyświetla procesy uruchomione przez użytkownika
- ps a – wyświetl również procesy innych użytkowników
- ps -l, ps -f, ps -F – więcej informacji o procesach (od: long, full, extra full)
- ps f – wyświetla drzewo zależności procesów (od: forest)
- ps --help
bg – uruchamia na nowo zatrzymane (Ctrl-Z) zadanie, ale w tle, tak jakby zostało ono uruchomione z &
- bg – uruchamia ostatnio zatrzymane zadanie
- bg NUMER – uruchamia zadanie o danym numerze na liście zatrzymanych zadań (jobs)
fg – uruchamia na nowo zatrzymane (Ctrl-Z) zadanie, na pierwszym planie
- fg – uruchamia ostatnio zatrzymane zadanie
- fg NUMER – uruchamia zadanie o danym numerze na liście zatrzymanych zadań (jobs)
jobs – wyświetla listę zatrzymanych zadań
kill – zabija podany proces
PID - jest to numer identyfikacyjny procesu (process id), można go odczytać np. używając polecenia ps
- kill PID – wysyła do procesu o numerze PID sygnał do przerwania procesu
- kill -KILL PID – zabija proces bez pytania
& – modyfikator który pozwala uruchomić od razu proces w tle.
- xcalc & – uruchamia program xcalc w tle, dzięki temu mamy wolną konsole
top – interaktywne narzędzie do monitorowania procesów.
Sortuje procesy po ich bieżącym użyciu procesora, po użyciu pamięci, itp.
EDYTORY:
vim – zaawansowany edytor tekstowy w trybie tekstowym
Vi iMproved - nowa wersja znanego edytora Vi.
gvim – vim w trybie graficznym
emacs – zaawansowany edytor tekstowy w trybie graficznym. Emacs podobnie jak Vim jest wszechstronnym edytorem obsługującym wiele języków i posiadającym bogate funkcje.
uemacs – edytor tekstowy w trybie tekstowym
Micro Emacs jest tekstową wersją Emacsa
mcedit – edytor tekstowy w trybie tekstowym
mcedit jest wbudowanym w Midnight Commandera edytorem.
SIEĆ:
pine – program do obsługi poczty. Bardzo dobry, szybki i wygodny program do sprawdzania i wysyłania poczty elektronicznej. Jego największą zaletą jest to, że działa w trybie tekstowym, więc można uruchomić go na zdalnym terminalu.
ssh – program do zdalnego logowania używając szyfrowanego połączenia
Najważniejszy sieciowy program. Umożliwia logowanie się na dowolny komputer na świecie, przy czym połączenie jest bezpieczne dzięki algorytmom szyfrującym opartym na kluczach RSA.
- ssh anatres – zaloguje mnie na 'antares'a
- ssh ja@anatres – zaloguje mnie jako użytkownika 'ja' na 'antares'a
- ssh ja@antares komenda – zaloguje mnie tylko by wykonać na 'antares'ie komendę
scp – program do kopiowania plików używając szyfrowanego połączenia SSH
scp łączy się z podanym serwerem i kopiuje podane pliki między oboma komputerami
'scp'do połączenia używa programu 'ssh'
- scp plik ja@antares:~/moje_pliki/ – skopiuje plik do mojego katalogu na antaresie ~/moje_pliki/
- scp ja@antares:/var/log/plik . – do bieżącego katalogu skopiuje podany plik z antaresa
rlogin – prosty protokół zdalnego logowania
rlogin antares – zaloguje mnie na 'antares'a
ping – program diagnostyczny sprawdzający czy istnieje połączenie sieciowe z danym komputerem.
- ping antares.astrouw.edu.pl – sprawdzamy czy antares odpowiada (i jak szybko)